Οι επτα σοφοι της αρχαιας Ελλαδας

[Αδέσμευτος]

Στην Ελλάδα σέβονταν τη σοφία και από τους σοφούς ανθρώπους ξεχώριζαν και τιμούσαν περισσότερο όχι τους θεωρητικούς, αλλά εκείνους των οποίων η σοφία αναφέρονταν στα καθημερινά ανθρώπινα προβλήματα και λειτουργούσε κατά τρόπο πρακτικό στη ζωή.
Τα λεγόμενα των σοφών αυτών έγιναν παροιμιώδη μεταξύ των Ελλήνων και σε μερικές περιπτώσεις έχουν γραφεί στο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς.
Με τις σκέψεις αυτές θέλησαν να ξεχωρίσουν ορισμένους και να τους κατατάξουν πρώτους, μεταξύ των πρώτων.
Έτσι, κατά καιρούς, αρκετοί διανοούμενοι Έλληνες, συνέταξαν διάφορους καταλόγους, για να ξεχωρίσουν τους εφτά πρώτους (ο Έρμιππος αναφέρει πως, οι εφτά, ήταν δέκα).
Ο επικρατέστερος κατάλογος είναι ο ακόλουθος:

Περίανδρος
Γεννήθηκε το 668 π.Χ. στην Κόρινθο, της οποίας υπήρξε τύραννος. Ήταν μεγάλος μεταρρυθμιστής σε όλους τους τομείς, κοινωνικό, οικονομικό, παιδείας, διοικητικό και πολιτικό. Υποστήριξε, με ζήλο, τα έργα της ειρήνης, έδωσε ψυχή στο εμπόριο και στη ναυτιλία και προστάτευσε ιδιαίτερα τις τέχνες και τα γράμματα. Χαρακτηρίστηκε σα συνετός και μετριοπαθής κυβερνήτης και στις ημέρες της εξουσίας του, η Κόρινθος, έφθασε στην κορυφή της ακμής της και της δύναμής της.

«Αι μεν ηδοναί θνηταί, αι δε αρεταί αθάνατοι».
«Μην επιδιώκεις τη φήμη, γιατί είναι αδελφή του ανέμου».
«Ελευθερία είναι η αγαθή συνείδηση».


Πιττακός
Γεννήθηκε το 648 π.Χ. στη Μυτιλήνη της Λέσβου, όπου έγινε τύραννος. Διακρίθηκε για τη σαφή και δίκαιη νομοθεσία του και σα νομοθέτης, μαζί με το σύγχρονό του Σόλωνα, θεωρούνται οι πρώτοι που θέσπισαν γραπτή νομοθεσία, που κάλυπτε όλες τις οικονομικο-κοινωνικές και κοινωνικο-πολιτικές σχέσεις. Υπήρξε μετριοπαθής, συνετός και είχε άριστες διοικητικές ικανότητες. Αγαπούσε και βοήθησε πολύ τα γράμματα και τις καλές τέχνες και συνέβαλλε αποτελεσματικά στην ανάπτυξη του εμπορίου και της ναυτιλίας.

«Μην καλλωπίζεις την όψη σου, αλλά στα έργα σου να είσαι ωραίος».
«Βαρύ πράγμα η αμορφωσιά».
«Η συγνώμη είναι καλύτερη από την τιμωρία».
«Αρχή άνδρα δείκνυσι».


Θαλής
Γεννήθηκε το 643 στη Μίλητο. Η παράδοση, η ομόφωνη, τον θεωρεί σαν τον πρώτο φιλόσοφο και ιδρυτή της φιλοσοφίας. Υπήρξε ο πατέρας της θεωρητικής γεωμετρίας και αστρονόμος άριστος και πρωτοπόρος. Είναι ο πρώτος φιλόσοφος, που δημιούργησε το ενδιαφέρον των φιλοσόφων για τη γένεση και την ύπαρξη του Κόσμου (Σύμπαντος). Έτσι άρχισε η λεγόμενη εποχή των προσωκρατικών φιλοσόφων, οι οποίοι αναζητούν τη «φόρμουλα», που να εξηγεί το Σύμπαν και να ανακαλύψουν την προέλευση της ύλης.
Πάνω στο θέμα αυτό ο Θαλής έλεγε: πρωταρχική ουσία από την οποία προήλθαν όλες οι άλλες, είναι το νερό, για το οποίο υποστήριζε:
«Άρχων δε πάντων ύδωρ υπεστήσατο».

Σόλων
Γεννήθηκετο 639 π.Χ. στην Αθήνα. Ήταν νομοθέτης, φιλόσοφος και ποιητής. Είναι πρώτος, μαζί με το σύγχρονό του Πιττακό, που θέσπισε γραπτή νομοθεσία. Έλαβε σοφά και σωτήρια μέτρα και πρόσφερε στην πόλη των Αθηνών τεράστιο διοικητικό, οικονομικό, κοινωνικό και νομοθετικό έργο, που συνέβαλλε στην άμβλυνση των αντιθέσεων, μεταξύ των κοινωνικών τάξεων και έθεσε τα θεμέλια για την περαιτέρω πνευματική και κοινωνική ανάπτυξη των Αθηνών.

«Μηδένα προ του τέλους μακάριζε».
«Η αληθινή ευδαιμονία αποτελείται από αγαθό βίο και ευτυχή θάνατο».
«Κανένας από τους θνητούς δεν είναι ευτυχής, γιατί η ευτυχία είναι άπιαστο πουλί».


Βίας
Γεννήθηκε το 625 π.Χ. στην Πριήνη της Μ. Ασίας και φημιζόταν για την ευστροφία και τη δημιουργική του επινοητικότητα. Έγινε ονομαστός κυρίως για τη δικαιοσύνη του και τη ρητορική του ικανότητα. Τις αρετές του αυτές τις χρησιμοποιούσε για να υπερασπίζεται στα δικαστήρια δωρεάν δίκαιες μόνον υποθέσεις. Η διδασκαλία του Βία αποτελείται με μορφή αποφθεγμάτων, ηθικού κυρίως περιεχομένου, όπως:
«Το πιο γλυκό στον άνθρωπο είναι η ελπίδα».


Κλεόβουλος
Γεννήθηκε τον 6ο π.Χ. αιώνα στη Λίνδο της Ρόδου, της οποίας αργότερα έγινε τύραννος. Ήταν φιλόσοφος και ποιητής και σ’ αυτόν αποδίδονται πολλά από τα περίφημα αποφθέγματα της αρχαιότητας, όπως:
«Μέτρον άριστον».
«Ηδονής κρατείν».


Χείλων
Γεννήθηκε τον 6ο π.Χ. αιώνα στη Σπάρτη. Υπήρξε σοφός, αλλά και νομοθέτης, συγχρόνως της πόλης.
Έγινε έφορος της Σπάρτης και ανύψωσε το θεσμό, σε κύριο μοχλό της ζωής των Σπαρτιατών.
Ήταν λιγόλογος, μετρημένος και η φράση του ήταν πάντα σαφής και χωρίς στολίδια.
Είχε σοφία, σύνεση, αλλά και βαθιά γνώση, για τα ανθρώπινα πράγματα. Περίφημα παρέμειναν από την Αρχαιότητα τα σύντομα αποφθέγματά του (Χείλωνος Παραγγέλματα). Αυτός είπε την επιγραμματική φράση: «Εγγυήθηκες; Χάθηκες!».
Φίλες και φίλοι, κανένα σχόλιο πάνω στη σοφία των σοφών. Όμως, θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω: Γιατί αυτή η κορυφαία εφτάδα των σοφών εμφανίστηκε μέσα σε δύο αιώνες, 7ος και 6ος π.Χ.; Και γιατί από τους εφτά σοφούς οι τρεις (3) ήταν τύραννοι;
Προβληματίζομαι, αλλά και απορώ.


Γράφει: Γ. Στούκας