Ανάγκη που ΄γινες τηλεπαιχνίδι

[Moira]

Ανάγκη που ΄γινες τηλεπαιχνίδι

Της Πόπης Διαμαντάκου




Αναζήτηση της ελπίδας από τον καθημερινό άνθρωπο στον «Εισοδηματία». Και μια θλιβερή διαπίστωση: αντί να δίνει ευκαιρίες η δημοκρατία, τις δίνει η τηλεόραση
Στα τηλεπαιχνίδια αντανακλάται το κυρίαρχο όνειρο των λαϊκών τάξεων και στις ημέρες μας το εκφράζει ο «Εισοδηματίας» (Μega). Είναι σαφές

Το απόλυτο όνειρο του βιοπαλαιστή, της αρραβωνιασμένης με φτωχόπαιδο που θέλει να κάνει γρήγορα οικογένεια, του απασχολήσιμου νέου των 400 ευρώ τον μήνα σκάρτα, είναι να γίνουν «εισοδηματίες». Να «ησυχάσουν». Και αυτό τηλεπαιχνίδι γίνεται. Πού αλλού να αναζητήσει την ελπίδα ο καθημερινός άνθρωπος για αύξηση του μεροκάματου πείνας, αφού η αγορά- παρά τις υποσχέσεις της- μόνον ανοιχτή δεν είναι γι΄ αυτόν; Στην τηλεόραση. Εκεί που γίνονται οι ανθρώπινες ανάγκες τηλεπαιχνίδια και οι άνθρωποι της ανάγκης «πακέτα» συναισθημάτων για κατανάλωση.

Οι τηλεθεατές που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση ταυτίζονται, ονειρεύονται και εκείνοι πως όλο και κάπου υπάρχει ελπίς, έστω και αν πρέπει για να την βρεις να κάνεις σόου, να χοροπηδήσεις, να γελάσεις, να ουρλιάξεις με ξέφρενη χαρά, να επιδείξεις όλα σου τα συναισθήματα (ο ίδιος και οι οικείοι που σε συνοδεύουν) για να είναι το θέαμα «καυτό», σαν την ανθρώπινη σάρκα που γίνεται τηλε-εμπόρευμα.

Τα τηλεπαιχνίδια κάθε εποχής αντανακλούν απολύτως τα ήθη της, την οικονομική κατάσταση κυρίως των μεσαίων τάξεων- που αποτελούν το βασικό κοινό της τηλεόρασης- και, ακόμη, τους κοινωνικούς στόχους. Κάποτε, στη δεκαετία του ΄50, οι μεσαίες ανερχόμενες τάξεις στην Αμερική παθιάζονταν με τηλεπαιχνίδια γνώσεων- στη χώρα μας δεν είχαμε καν τηλεόραση τότε- ταυτίζονταν με τους νικητές, ήταν οι «ήρωές τους», οι οποίοι ενσάρκωναν το όνειρο για κοινωνική και οικονομική άνοδο μέσω της μόρφωσης. Αυτός ήταν ο κοινωνικός στόχος τότε. Ήταν η εποχή της ευημερίας, αλλά και των μεγάλων ψευδαισθήσεων. Διαψεύστηκαν η μία μετά την άλλη μέσα στο κλίμα του σκληρού ανταγωνισμού της αγοράς, όπου η τηλεόραση υπήρξε το βασικό εργαλείο για τη διαμόρφωση των όρων του. Το όνειρο της ανόδου μέσω της μόρφωσης διαψεύστηκε και αυτό, καθώς οι λαϊκές τάξεις βούλιαζαν όλο και περισσότερο στην ανεργία και αντιμετώπιζαν δυσκολία να μορφώσουν τα παιδιά τους στα ακριβά κολέγια.

Τα παιχνίδια γνώσεων εξέπνευσαν, αφού αποδείχθηκε ότι και αυτά ήταν σκηνοθετημένα, μια και η τηλεοπτική αγορά δεν μπορούσε να αφήσει τίποτε στην τύχη. Αυτή την πιστεύουν μόνον οι φτωχοί. Και έτσι παρέμεινε.
Οι επόμενες γενιές τηλεπαιχνιδιών ήταν παιχνίδια της τύχης και στη «ρουλέτα» άρχισαν να μπαίνουν τα ανθρώπινα στοιχεία: το συναίσθημα, η χαρά, η λύπη, η μεγάλη αγωνία των παικτών να «πιάσουν την καλή».

Ο «Εισοδηματίας» ανήκει σε αυτά (όπως και το «Deal»). Παρόντες μέλη της οικογένειας και φίλοι συμβάλλουν στο θέαμα των συναισθημάτων, της αποκάλυψης χαρακτήρων, καθώς άλλοι είναι υπέρ του ρίσκου του παίκτη και άλλοι πιο μαζεμένοι και συνετοί.
Ο παίκτης, που επιλέγεται στην τύχη (όλοι τους νέοι, στο ξεκίνημα της ζωής και με αβέβαιο μέλλον), ανασηκώνει πύρους σφηνωμένους στο πάτωμα και αν η βάση είναι άσπρη κερδίζει ένα ποσό, αν είναι κόκκινη το χάνει (πως λέει ο λαός «πέτρα πιάνει, χρυσάφι γίνεται»; Αυτό!).
Στο μεταξύ δύο από τους οικείους του (αδέλφια, γονείς, κουμπάροι ή κολλητοί) κλείνονται σε ένα δωμάτιο, απ΄ όπου παρακολουθούν την εξέλιξη του παιχνιδιού και μπορούν με ένα πάτημα κουμπιού να σταματήσουν την «τύχη» του παίκτη εκεί που νομίζουν ότι μπορεί να μην κρατήσει για πολύ.

Η αποκάλυψη χαρακτήρων ισχυρή, αλλά και των ανθρώπινων σχέσεων, καθώς παρεμβαίνει η ψυχολογία για να αξιοποιηθεί ένα συστατικό στοιχείο των ανθρώπινων κοινωνιών, ότι η μοίρα του καθενός δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο. Υπάρχει ένας κύκλος ανθρώπων γύρω του, που συμμετέχουν στις επιλογές του, θετικά ή αρνητικά, με συμβουλές ή και πιο δραστικές παρεμβάσεις. Φοβίες, νοοτροπίες, ελπίδες ξεδιπλώνονται θεαματικά, καθώς η επένδυση στην «τυχερή στιγμή» είναι μεγάλη.

Ενορχηστρωτής των ονείρων