Από το Σύνδεσμο Εφ. Αξιωματικών Ιωαννίνων
Επίσκεψη στο Αργυρόκαστρο και την Δερβιτσάνη
Της ΚΩΝ/ΝΑΣ ΦΑΣΟΥΛΗ – ΤΣΑΜΠΑΛΑ, φιλολόγου
• Εθνική έξαρση μας συνεπήρε και φέτος από την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου του 1940. Η παρέλαση, οι εκδηλώσεις στο Καλπάκι, οι επίκαιρες εκπομπές καθ' όλη την ημέρα στην τηλεόραση, οι μαρτυρίες των πρωταγωνιστών του ηρωικού έπους αλλά και της τραγωδίας που ακολούθησε από τη γερμανική κατοχή μας δημιούργησαν ανάμικτα συναισθήματα και μας έθεσαν προβληματισμούς: εθνική υπερηφάνεια για το λαό μας που ύψωσε το ανάστημα του στον Άξονα και είπε το ηρωικό ΟΧΙ και θλίψη, αποστροφή και αγανάκτηση για τις απάνθρωπες πράξεις πολιτισμένου λαού, όπως οι Γερμανοί, που διέπραξαν εν ονόματι μιας παράφρονης ιδεολογίας αποτρόπαια ομαδικά εγκλήματα. Κι αναρωτιέται κανείς πώς μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει στο σημείο να γίνει θηρίο. Κι όμως ο πόλεμος κι ο ιδεολογικός φανατισμός είναι δυνατόν να τον οδηγήσουν σ' αυτή την κατάσταση.
Οι Έλληνες στον τελευταίο πόλεμο που συντάραξε την ανθρωπότητα αντιμετώπισαν στα ηπειρωτικά βουνά την πρόκληση των Ιταλών φασιστών που απρόκλητα επετέθηκαν τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 κατά της πατρίδας μας. Θέατρο πολέμου έγινε το Καλπάκι απ' όπου άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για τους εχθρούς οι οποίοι πανικόβλητοι έστρεφαν τα νώτα κι έφευγαν προς τη Βόρειο Ήπειρο και την Αλβανία που τη χρησιμοποίησαν ως ορμητήριο τους. Έτσι στα ηπειρωτικά βουνά άνοιξε ένα άλλο μέτωπο καθώς οι πολεμιστές μας με πείσμα και ενθουσιασμό βάδιζαν «από νίκην εις νίκην» προωθώντας τον εχθρό κι απελευθερώνοντας για μια ακόμη φορά τα ελληνικά χωριά που με λαχτάρα του περίμεναν απ' το 1913 αναγκασμένοι να βρίσκονται από τότε κάτω απ' τον αλβανικό ζυγό.
Κι ο ελληνικός στρατός μπήκε θριαμβευτής στο Αργυρόκαστρο, στην Κορυτσά, στο Τεπελένι, στους Αγίους Σαράντα, στη Χειμάρα. Τιτάνιες μάχες διεξήχθηκαν στις κορυφές και τις χαράδρες και χιλιάδες νεανικά κορμιά έπεσαν εκεί για την ελευθερία. Για χρόνια τα κορμιά αυτά, λόγω του στυγνού απαγορευτικού καθεστώτος του Χότζα, έμεναν άταφα και διασκορπισμένα, τροφή των αρπακτικών και των όρνεων. Τελευταία όμως έπειτα από αγώνες και προσπάθειες και ένδειξη καλής θέλησης ανεγέρθηκαν δύο νεκροταφεία των πεσόντων Ελλήνων στρατιωτών και βρήκαν ανάπαυση ελάχιστοι βέβαια απ' αυτούς.
Με το άνοιγμα των συνόρων έγιναν οι τόποι αυτοί κι άλλοι όπου αγωνίστηκαν οι Έλληνες, προορισμοί προσκυνήματος. Διάφοροι φορείς, πολιτιστικοί σύλλογοι και ενώσεις διοργανώνουν εκδρομές-προσκυνήματα στη Βόρειο Ήπειρο με πρώτο σταθμό το ελληνικό χωριό Βουλιαράτες όπου στήθηκε απ' την ελληνική πολιτεία το Πρώτο Στρατιωτικό Νεκροταφείο Ελλήνων πολεμιστών.
Εκεί βρεθήκαμε κι εμείς την περασμένη Κυριακή, με τον Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών Νομού Ιωαννίνων για να αποτίσουμε φόρο τιμής στους νεκρούς μας του '40.
Ξεκινώντας στις 7.30 από Γιάννενα σχεδόν στις 9.00 βρισκόμασταν εκεί. Στο εκκλησάκι του Νεκροταφείου μας περίμενε μόνος με το νεωκόρο ο μητροπολίτης Αργυροκάστρου Δημήτριος για να μας λειτουργήσει. Πλαισίωσαν αμέσως το ψαλτήρι καλλίφωνοι ψάλτες από το γκρουπ και η πρώτη μας εντύπωση ήταν απ' την κατανυκτική λειτουργία που ζήσαμε με τη νοερή παρουσία των ψυχών των πεσόντων που υπερίπταντο. Ακολούθησε μνημόσυνο στους νεκρούς όπου μνημονεύθηκαν τα ονόματα όλων όσων βρίσκονται στο νεκροταφείο εκεί. Έξω απ' το χώρο του ναού μοιράστηκε το σιτάρι και ακολούθησε κατάθεση στεφάνου στο μνημείο που είναι στημένο στο προαύλιο, ενός λεπτού σιγή, διαβάστηκε απόσπασμα για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας από το «Άξιον εστί» του Ελύτη και τέλος ο Εθνικός Ύμνος. Η τάξη και η ευπρέπεια του νεκροταφείου καθόλου δεν θύμιζαν ότι κάποτε εκεί όλα ήταν διαλυμένα, οι σταυροί σπασμένοι, δείγμα της μανίας κάποιου καθεστώτος.
Αναχωρήσαμε από τους Βουλιαράτες κατασυγκινημένοι απ' όσα ζήσαμε. Αφήσαμε τους νεκρούς μας να κοιμούνται αναπαυμένοι και δικαιωμένοι πλέον. Δεν θα είναι μόνοι. Καθημερινά θα φτάνουν Έλληνες εκεί κι ο τόπος ταφής τους θα είναι χώρος ιερού προσκυνήματος.
Επόμενος σταθμός μας ήταν το Αργυρόκαστρο. Ο μουντός απ' το πρωί καιρός καλλιτέρευε. Με λύπη μας βλέπαμε τον απέραντο εγκαταλειμένο κάμπο και με φρίκη το πλήθος των πολυβολείων του Χότζα στραμμένα προς την Ελλάδα απ' όπου βέβαια προερχόταν η απειλή για τους Αλβανούς! Έτσι παραπλανούσαν το λαό ώσπου έπεσαν τα ηλεκτροφόρα σύρματα κι ο κόσμος διαπίστωσε την αλήθεια και ξεχύθηκε προς την «εχθρική» Ελλάδα για να δει μια καλλίτερη ζωή.
Σ' ένα σημείο του δρόμου ένας μικρός λόφος μ' ένα παλιό σταυρό κι ένα εικονισματάκι μαρτυρεί το πέρασμα από 'κεί του Αγίου των σκλάβων, του Κοσμά του Αιτωλού. Πιο πέρα μια παλιά γέφυρα με το γνωστό παλιό στυλ, «η γέφυρα του Δρίνου», θυμίζει το τάμα ενός νεαρού που πήγε να περάσει το ποτάμι και δεν μπόρεσε.
Έτσι ευχήθηκε όταν μεγαλώσει να αξιωθεί να φτιάξει μια γέφυρα. Έγιεν Δερβέναγας κι έτσι πραγματοποιήθηκε το τάμα του. Το Αργυρόκαστρο είναι μια αναπτυσσόμενη πόλη με τα καλά και τα άσχημα της. Τραβήξαμε το δρόμο που οδηγεί προς το κάστρο. Εκεί διασκορπιστήκαμε. Ήμουν ανάμεσα σ' αυτούς που τράβηξαν για την κορυφή. Να δω το επιβλητικό, πολύ ενδιαφέρον και καλοδιατηρημένο θα μπορούσα να πω κάστρο, απ' όπου η παράδοση λέει ότι, όταν πλησίασαν οι Τούρκοι να το καταλάβουν, η αρχόντισσα του η Αργυρώ, έπεσε και σκοτώθηκε στα χέρια των βαρβάρων. Έτσι κι η πόλη ονομάστηκε Αργυρόκαστρο.
Τελευταίος σταθμός στην επιστροφή ήταν η Δερβιτσάνη όπου και φάγαμε το μεσημέρι σ' ένα όμορφο και καθαρό ελληνικό εστιατόριο. Είναι ένα ελληνικό χωριό με πολύ πατριωτισμό και αγάπη για την Ελλάδα. Αισθάνονται Έλληνες και χριστιανοί και το διακηρύσσουν. Οδήγησα τις κόρες μου στη γνωστή για μένα από άλλη επίσκεψη εκκλησία του χωριού όπου κανείς διαπιστώνει τη λαχτάρα αυτών των ανθρώπων για λατρεία στο Θεό, που τόσα χρόνια την στερήθηκαν.
Μεταμόρφωσαν σε μια επιβλητική κι εντυπωσιακή εκκλησία το χώρο που πριν ήταν αποθήκη κι απ' όπου οι φανατισμένοι του πρώην καθεστώτος είχαν επιχειρήσει να σβήσουν κάθε ίχνος, πιστεύοντας πως έτσι θα ξερίζωναν απ' τις καρδιές των γενναίων Ελλήνων του χωριού και την πίστη. Κακόν η πλάνη και ο πόλεμος κατά του Θεού του ζώντος.
Επιστρέψαμε στα Γιάννενα με γεμάτη την ψυχή, υπερήφανοι που είμαστε Έλληνες, με συναίσθηση του χρέους που έχουμε να τιμούμε τους νεκρούς μας, να μην ξεχνούμε την ιστορία μας, να μεταφέρουμε το βαρύ φορτίο της πανάρχαιης κληρονομιάς μας στις νεότερες γενιές για να συνεχίσουν την ιστορική μας πορεία στους αιώνες.
Πρωινός Λόγος