• Η προσφορά και το έργο του Ι.Β.Ε., του Ιδρύματος Βορειοηπειρωτικών Ερευνών στην πόλη μας, είναι γνωστή. Κι είναι αυτή η προσφορά πολυσχιδής και πολύπλευρη, καθώς το Ι.Β.Ε. στα Γιάννινα είναι ο άμβωνας του Βορειοηπειρωτικού.
Από της ιδρύσεώς του από μια χούφτα παθιασμένους και ατρόμητους Βορειοηπειρώτες, αλλά και φίλους και ανθρώπους που πίστευαν ακράδαντα στην ελληνικότητα αυτής της πολύπαθης περιοχής της Ηπείρου και της Ελλάδας, μέχρι σήμερα, συνεχίζει να είναι το μετερίζι.
Και τόλμησαν αυτοί οι λίγοι εκείνα τα δύσκολα χρόνια με μύριους κινδύνους και άλλες τόσες δυσκολίες και εμπόδια, παίζοντας τη ζωή τους, να δημιουργήσουν την Βορειοηπειρωτική αυτή κυψέλη.
Ανάμεσα στους πρωτεργάτες αξίζει να μνημονεύσουμε τον μακαριστό Ιεράρχη Σεβαστιανό, τους εκπαιδευτικούς Μενέλαο Ζώτο και Παύλο Τσούκα που γρήγορα μας έφυγαν απʼ τη ζωή.
Σαν τα μελίσια όλοι τους αθόρυβα κι ακούραστα έψαχναν και ανέσυραν, ό,τι είχε σχέση με τον τόπο τους, χάρτες, ιστορικά στοιχεία, κειμήλια μισοκατεστραμμένα, γράμματα μισοσχισμένα, αλλά και φορεσιές πανέμορφες και πολύτιμες και ό,τι άλλο ακριβό φύλαγαν μαζί με την ελληνική σημαία στον πάτο της καρσέλας οι μαντηλοδεμένες με τη μπόλια χιλιοβασανισμένες εκείνες Βορειοηπειρώτισσες.
Κάποτε πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη τιμή στη γυναίκα της Βορείου Ηπείρου που αυτή περισσότερο απʼ όλα κράτησε – άνδρας μαζί και γυναίκα πολλές φορές – την ελληνικότητα, τη γλώσσα, τα έθιμα, τη θρησκεία και τα κονίσματα του τόπου της, πάντα με το φόβο του κατακτητή, και τα διέσωσε ως σήμερα.
Τα χρόνια πέρασαν, τα συρματοπλέγματα γκρεμίστηκαν, οι πόρτες άνοιξαν μαζί με τις ιδέες, κι ασφαλείς σήμερα μιλάμε για Βορειοηπειρωτικό – χωρίς κίνδυνο.
Πρόεδρος του Ιδρύματος από τότε ως σήμερα ένας χαλκέντερος Ζαγορίσιος ο Κατωσουδενιώτης κ. Ξενοφών Κοντούρης, πασίγνωστο και καταξιωμένο μέλος της Γιαννιώτικης κοινωνίας. Ατρόμητος, αλύγιστος, βαθύς γνώστης της ιστορίας και σταθερός στα πιστεύω του, κατάφερε με τους άξιους πάντα συνεργάτες του να δημιουργήσει, να επιβάλει στη συνείδηση των Ηπειρωτών αλλά και των ομογενών του εξωτερικού των οποίων είναι ο συνδετικός κρίκος, τα δίκαια της Βορειοηπειρωτικής ιδέας. Αγώνας και στόχος μιας ζωής. Το Ι.Β.Ε. στην πόλη μας είναι το σπίτι του Βορειοηπειρώτη αλλά και ο χώρος όπου ο κάθε Έλληνας νιώθει να χωρά η καρδιά του άτακτα κι άθελά του να σιγοψιθυρίζει «…Έχω μια αδελφή…».
Στον ιδιόκτητο χώρο του στην οδό Κουγκίου, άπλωσε το υλικό του.
Τριγύρω γεμάτοι οι τοίχοι ενθυμήματα, χάρτες, φωτογραφίες, γκραβούρες, η εικόνα του Κοσμά του Αιτωλού, φορεσιές χιλιοκέντητες, αδιάψευστοι μάρτυρες της Ελληνικότητας της μαρτυρικής αυτής περιοχής.
Μια επίσκεψη και γνωριμία είναι επιβεβλημένη οπωσδήποτε σε όλους μας και στα σχολειά μας ιδιαίτερα. Η πλούσια βιβλιοθήκη του αποτελεί πηγή για κάθε ερευνητή.
Ανάμεσα στις πολλές δραστηριότητες δεν πρέπει να λησμονηθούν και οι ομιλίες σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας που συντηρούσαν το Βορειοηπειρωτικό τα δύσκολα χρόνια.
Σήμερα έχει πραγματοποιήσει πολλές εκδόσεις βιβλίων με θέματα της Βορείου Ηπείρου.
Η τελευταία εκδήλωσή του ήταν μια ιδιαίτερα γιορτινή μέρα για το Ι.Β.Ε. Το Ίδρυμα αποφάσισε να τιμήσει τον εκλεκτό γιατρό κ. Μ. Παντελή και τον κ. Αχιλλέα Εμμανουηλίδη για την πολύχρονη προσφορά της σʼ αυτό.
Ο κ. Κοντούρης με τον Ολύμπιο λόγο του αναφέρθηκε στην διαχρονική προσφορά του Ιδρύματος. Τότε που με το άνοιγμα των συνόρων χιλιάδες κατατρεγμένοι βρήκαν στοργή, αγάπη, περίθαλψη και παντός είδους βοήθεια σʼ αυτό.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στους δύο εκλεκτούς τιμώμενους και την προσφορά τους, καθώς και τα δυο αυτά επίλεκτα μέλη της γιαννιώτικης κοινωνίας βοήθησαν πολύπλευρα το Ίδρυμα.
Στη συνέχεια ο κ. Νίκος Υφαντής, ο πολυγραφότατος Βορειοηπειρώτης φιλόλογος, αναφέρθηκε στον πρόσφατο διαγωνισμό που προκήρυξε το Ίδρυμα εγκαινιάζοντας ένα άλλο τομέα δραστηριοτήτων του και προσκαλώντας νέους Βορειοηπειρώτες επιστήμονες να ασχοληθούν ερευνητικά με τον τόπο τους, προοπτική μεγάλης σημασίας.
Έτσι βραβεύτηκαν ο Ευάγγελος Σήτος για την εργασία του με θέμα «Το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα του 1912-13» η Βέλτα Ντολιάναϊ για την «Ελληνική Κεραμική της Απολλωνίας» και η Ελεονώρα-Ελένη Κοκαβέση για την εργασία «Η αντρική στολή της Χειμάρας (20ός αιώνας και η επιβίωση της Χιμαραίας διαλέκτου».
Εντύπωση και συγκίνηση προκάλεσε η προσφορά του ποσού των 1.000 ευρώ, του γραφείου της Ελεονώρας Κοκαβέση για τη συντήρηση του σπιτιού των Ζαππαίων…
Η Ηπειρωτική φιλογένεια σʼ όλο της το μεγαλείο, από μια νέα κι όχι εύπορη Βορειοηπειρωτοπούλα. Μάθημα για κείνους που ξέχασαν τι οφείλουν στους Ηπειρώτες και τους Βορειοηπειρώτες ευεργέτες.
Περίσσεψε η συγκίνηση στην εκδήλωση. Αξίζουν συγχαρητήρια στους εμπνευστές, στους διοργανωτές και σʼ όλους τους αθόρυβους συνεργάτες. Το μέλος του ιδρύματος ο δάσκαλος Αριστοτέλης Φίλης, καθημερινά περιμένει να σας καλοδεχτεί και να σας ξεναγήσει.
Γράφει: Ελένη Οικονομίδου-Δούβλη
ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ