Με αφορμή την Επέτειο ανακήρυξης της Αυτονομίας της
Γράφει: Αναστάσιος Μπίγγος
• Η Ήπειρος και η ευρύτερη περιοχή είναι η κοιτίδα των Ελλήνων, όπως τονίζει με έμφαση ο μεγάλος Σταγειρίτης φιλόσοφος Αριστοτέλης (ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΑ, 352 α και b): «Αλλ’ ώσπερ ο καλούμενος επί Δευκαλίωνος κατακλυσμός· και γαρ ούτος περί τον Ελληνικόν εγένετο τόπον μάλιστα, και τούτου περί την Ελλάδα την αρχαίαν. Αύτη δ’ εστίν η περί Δωδώνην και τον Αχελώον· ούτος γαρ πολλαχού το ρεύμα μεταβέβληκεν· ώκουν γαρ οι Σελλοί ενταύθα και οι καλούμενοι τότε μεν Γραικοί νυν δ’ Έλληνες».
Είναι γνωστό ότι την 17η Φεβρουαρίου 1914 έχουμε την ανακήρυξη της Αυτονομίας και την υπογραφή του Πρωτοκόλλου της Κέρκυρας. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τρεις φορές τα ένδοξα Ελληνικά στρατεύματα απελευθέρωσαν την πολύπαθη και πολυαδικημένη Βόρειο Ήπειρο. Η τελευταία φορά ήταν το 1940, όταν ο ένδοξος ελληνικός στρατός απελευθέρωσε ελληνικές πόλεις και χωριά στη μαρτυρική αυτή περιοχή. Είναι λοιπόν ιστορικά τεκμηριωμένο ότι η Βόρειος Ήπειρος ήταν και είναι Ελληνική. Μάλιστα ο αείμνηστος Γεώργιος Παπανδρέου διακήρυξε στη Βουλή των Ελλήνων (Συνεδρίαση 12-6-1960):
«Εκείνο το οποίον οφείλουν αι Ελληνικαί Κυβερνήσεις είναι να γνωρίζουν ότι το βορειοηπειρωτικό θέμα υφίσταται. Και εκείνο το οποίον απαγορεύεται εις τον αιώνα, είναι η απάρνησις του ιερού αιτήματος. Η διεκδίκησίς μας είναι ιερά και απαράγραπτος».
Σήμερα δυστυχώς φτάσαμε στην ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ κατάσταση να διεκδικούν οι Αλβανοί την λεγόμενη «τσαμουριά» και ολόκληρη την Ήπειρο και μέρος της Δυτικής Μακεδονίας!.. Επίσης είναι ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ που πρόσφατα οι Αλβανοί αρπάζουν περιουσίες βορειοηπειρωτών τεράστιας αξίας (κυρίως στα παράλια των Αγίων Σαράντα) με πρωτοφανή μεθόδευση και με πλαστά οθωμανικά φιρμάνια.
Το ιδιαίτερα δραστήριο ΙΔΡΥΜΑ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (Ιωάννινα 1995) έχει ασχοληθεί και με την Αυτονομία της πολύπαθης Βορείου Ηπείρου και έχει εκδώσει και τον πολύ σημαντικό Χάρτη της Ηπείρου (φωτό).
Τα ήθη και έθιμα των Βορειοηπειρωτών, οι θρύλοι και οι παραδόσεις, τα αξιόλογα Μνημεία και οι εκκλησίες (που με τον δραστήριο Αρχιεπίσκοπο ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ βλέπουν ιδιαίτερη άνθιση τα τελευταία χρόνια), η ψυχή και το φρόνημα και τα πράγματι εντυπωσιακά τραγούδια είναι όλα ελληνικά και θεωρώ χρήσιμο να παραθέσω (ενδεικτικά μερικά απ’ αυτά:
ΔΕΡΟΠΟΛΙΤΙΣΣΑ
Μωρ’ Δεροπολίτισσα, μωρ’ καημένη,
μωρ’ Δεροπολίτισσα, ζηλεμένη.
Βαλ’ το φέσι σου στραβά, μωρ’ καημένη.
Βαλ’ το φέσι σου στραβά, ζηλεμένη.
Σίντα πας στην εκκλησιά
με λαμπάδες με κεριά
και με μοσχοθυμιατά,
για προσκύνα και για μας
για τ’ εμάς τους Χριστιανούς,
τι μας πλάκωσ’ η Τουρκιά
και μας πάνε στα Τζαμιά
και μας σφάζουν σαν τ’ αρνιά,
σαν τ’ αρνιά την Πασχαλιά,
τα κατσίκια τ’ Αηγιωργιού...
ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Πάνω στη Μακεδονία, μέσ’ τα χιόνια μεσ’ τα κρύα (δις)
βόλι έρχεται από πέρα, του Βαγγέλη μαύρη μέρα (δις)
Βαγγέλη Ζώτο παλικάρι, της Χειμάρας το καμάρι.
Μεσ’ της Κοκκινιάς αντίκρυ γίνηκε μεγάλη μάχη.
Κλαίνε συγγενείς και φίλοι, για το Ζώτο το Βαγγέλη (δις)
Βαγγέλη Ζώτο παλικάρι, της Χειμάρας το καμάρι.
ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥ ΤΟ ΜΑΝΤΗΛΙ ΣΟΥ
Γιάννη μου το, Γιάννη μου το, Γιάννη μου το μαντήλι σου
Τι τόχεις λερωμένο μωρέ Γιάννη μου (δις)
Γιάννη μου μωρέ ξενιτεμένε, Γιάννη μου μωρέ βασανισμένε, μωρέ Γιάννη μου.
Το λέρωσε, το λέρωσε, το λέρωσε μωρέ η ξενιτιά
τα έρημα τα ξένα μωρέ Γιάννη μου (δις)
Γιάννη μου μωρέ ξενιτεμένε, Γιάννη μου μωρέ βασανισμένε, μωρέ Γιάννη μου.
Πέντε ποτά, πέντε ποτάμια, πέντε ποτάμια το’πλυναν
και βάψαν και τα πέντε, μωρέ Γιάννη μου (δις)
Γιάννη μου μωρέ ξενιτεμένε, Γιάννη μου μωρέ βασανισμένε, μωρέ Γιάννη μου.
ΕΝΑ ΠΟΥΛΙ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ
Ένα πουλί θαλασσινό καημένε Μάρκο Μπότσαρη1
λέει σ’ ένα πουλί βουνίσιο Μάρκο Μπότσαρη Σουλιώτη2
το Μάρκο μας σκοτώσανε σε μια μεγάλη μάχη.
Κι η μάνα του τον έκλαιγε ωρ’ κι η μάνα του του λέει:
–Μάρκο μ’ που τ’ άφσες το σπαθί ωρ’ που τ’ άφσες το ντουφέκι;
–Μάνα μ’ τ’ άφησα στα παιδιά ωρ’ τ’ άφησα στην παρέα
να πολεμήσει την Τουρκιά ωρ’ και τους κοτζαμπασήδες.
(Οι επωδοί 1 και 2 επαναλαμβάνονται μετά από κάθε στίχο αντίστοιχα).
ΣΕΙΣ ΠΕΡΗΦΑΝΑ ΠΟΥΛΑΚΙΑ
Σεις περήφανα πουλάκια ωχ που πετάτε αυτού ψηλά (δις)
άιντε στην πατρίδα που θα πάτε ωχ χαιρετίσματα πολλά.
Άιντε πείτε και στη δόλια μάνα ωχ πως εγώ σκοτώθηκα (δις)
για μια ελεύθερη πατρίδα ωχ στη ζωή είμαι όλο χαρά (δις)
άιντε για σημάδι μου’χουν βάλει ωχ μια σημαία Ελληνική (δις)
μ’ άσπρα γράμματα γραμμένη ωχ με λένε νικητή (δις).
ΞΕΝΙΤΕΜΕΝΟ ΜΟΥ ΠΟΥΛΙ
Ξενιτεμένο μου πουλί και παραπονεμένο και παραπονεμένο
η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ έχω τον καημό σου κι εγώ έχω τον καημό σου.
Τι να σου στείλω, ξένε μου, αυτού στα ξένα που είσαι αυτού στα ξένα που είσαι.
Σου στέλνω μήλο σέπεται, τριαντάφυλλο μαραίνει τριαντάφυλλο μαραίνει.
Σου στέλνω και το δάκρυ μου σ’ ένα φτενό μαντήλι σ’ ένα φτενό μαντήλι
το δάκρυ μου είναι καφτερό και καίει το μαντήλι και καίει το μαντήλι.
ΤΗΣ ΞΑΚΟΥΣΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ
Καλώς μας ήρθατε παιδιά στην άγια την πατρίδα
μετά από χρόνια δύσκολα εκεί μακριά στα ξένα.
Σας είδαν κι αναγάλλιασαν στα στήθια οι καρδιές μας
σαν δένονταν αγκαλιαστά αδέρφια αγαπημένα.
Πολλοί από σας εφύγατε παιδιά απ’ τα χωριά μας
και ζήσατε προσμένοντας τούτη εδώ τη μέρα
του γυρισμού στον τόπο σας, του γυρισμού στο σπίτι
και στου χωριού την εκκλησιά, στον τάφο του πατέρα.
Τον Ηπειρώτη τον καλό τα ξένα δεν τον κλέβουν
μόνο γυρίζει μιαν αυγή, μια βλογημένη ώρα
και φέρνει του ιδρώτα του τα πλούσια τα καζάντια
βοήθεια για τους εδικούς, βοήθεια για τη χώρα.
Τα χρυσωμένα γράμματα τους Ευεργέτες δείχνουν,
ήλιος στα μάτια των παιδιών, φλόγα μέσ’ στην καρδιά τους,
παράδειγμα και παίνεμα της δοξαστής Ηπείρου:
Αρσάκης ο Απόστολος, οι αδελφοί Ριζάρηδες,
Ζάππα και Ζωσιμάδες, Μελάς,
Ρίγγας και Σταύρου, Σίνας Γεώργιος
και γιος, Καπλάνης και Δομπόλης,
Στουρνάρας ο Νικόλαος και Γιώργος Χατζηκώστας,
Μπάγκας, Τοσίτσα αδελφοί, Αβέρωφ και Ζωγράφος.
Και αυτοί που δώσανε ζωή, πνεύμα, ψυχή, αγάπη
και τόσοι άλλοι ανώνυμοι και άγνωστοι σ’ εμένα
που εύανδρο και ξακουστή την Ήπειρο ονομάσαν,
όλα παιδιά της ζηλευτά, στον κόσμο ξακουσμένα.
ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ