Κάθε χρόνο και χειρότερη η κατάσταση
ΝΑ ΓΙΑΤΙ ΕΡΗΜΩΝΟΥΝ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ
Αυξημένη εγκληματικότητα και απουσία θέσεων εργασίας, οι βασικότερες αιτίες
Συνεχίζεται και δεν λέει να σταματήσει η ερήμωση των χωριών της Ηπείρου. Αυτή είναι η τραγική διαπίστωση, παρ’ ότι κάποιοι συνταξιούχοι φτάνουν στα χωριά για να περάσουν το καλοκαίρι τους. Η «ανάσα ζωής», όμως, του καλοκαιριού δεν αρκεί για να σωθούν τα χωριά μας.
Η αυξημένη εγκληματικότητα, η έλλειψη θέσεων εργασίας και το έντονο δημογραφικό πρόβλημα στην Ήπειρο είναι κάποιες από τις βασικές αιτίες της ερήμωσης.
Όσον αφορά στην αυξημένη εγκληματικότητα, αξίζει να σημειωθεί ότι η ελληνοαλβανική μεθόριος είναι πλέον επικίνδυνη ζώνη. Κυκλώματα και σπείρες διακινούν λαθρομετανάστες, ναρκωτικά και όπλα. Σε ημερήσια διάταξη είναι οι ενέδρες, οι παρακολουθήσεις, τα ανθρωποκυνηγητά, οι ανταλλαγές πυροβολισμών και οι συλλήψεις.
Το πρόβλημα της ερήμωσης, βέβαια, δεν είναι τωρινό, ωστόσο το… κακό τον τελευταίο καιρό έχει παραγίνει. Η έλλειψη μόνιμου πληθυσμού στα χωριά μας είναι πλέον εμφανής. Γι’ αυτό τα σχολεία στη Λάκκα Σουλίου ή στα Άγναντα δεν έχουν μαθητές και η πολιτεία σχεδιάζει το κλείσιμό τους.
Και να σκεφθεί κανείς ότι στο παρελθόν στα χωριά της Ηπείρου υπήρχαν πολυμελείς οικογένειες με έως και εφτά παιδιά, έστω και αν αντιμετώπιζαν φτώχεια και δεν είχαν μέσα στη διάθεσή τους.
Σε πολλά χωριά δεν ανοίγουν οι εκκλησίες. Και αν ανοίξουν που και που, μοιράζονται τρία ή και τέσσερα χωριά τον ίδιο εφημέριο. Ακόμη και στο πολυδιαφημισμένο Ζαγόρι η κατάσταση είναι τραγική. Έχει ενδιαφέρον να μεταφερθούν αποσπάσματα από σχετικό κείμενο του κ. Β. Τζιόβα στην εφημερίδα το «ΖΑΓΟΡΙ ΜΑΣ». Υπογραμμίζει μεταξύ άλλων ο κ. Τζιόβας: «Συνηθίσαμε σε θριαμβευτικές περιγραφές, όπως «βούλιαξαν τα Ζαγοροχώρια» (δηλαδή από τουρίστες των λίγων ημερών και τους απόδημους). Όμως ποια Ζαγοροχώρια; Τα χωριά του Ζαγορίου είναι γύρω στα 46 κι αυτό το «βούλιαγμα» αφορά μόνο στα 5-10 από αυτά. Τα άλλα, τα περισσότερα, πώς να «βουλιάξουν», αφού είναι «βουλιαγμένα» όλο τον χρόνο στην μοναξιά και στην ερήμωσή τους; «Βουλιάζουμε» από τους ξένους και περαστικούς για λίγες ημέρες κάθε γιορτή και για ένα μήνα το καλοκαίρι. Κι αν αυτό το εκλαμβάνουμε σαν αισιόδοξο μήνυμα για την αναβίωση του Ζαγοριού μας (και γενικότερα της επαρχίας) είμαστε βαθιά νυχτωμένοι. Κι αν οι ημερίδες, οι διημερίδες και τα συνέδρια δεν εστιάσουν το πρόβλημα σ’ αυτή την απογύμνωση του Ζαγοριού από μόνιμο παραγωγικό ανθρώπινο δυναμικό, τότε όλα θα μείνουν θεωρίες στα χαρτιά, όπως έγινε μέχρι σήμερα».
Όσοι διαμένουν στα παραμεθόρια χωριά, γέροντες στην πλειοψηφία τους, αντιμετωπίζουν έντονα το πρόβλημα των κλοπών στα σπίτια τους, κατά κανόνα, από λαθρομετανάστες.
Η αστυνομία εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να τους προστατεύσει, ενώ οι ίδιοι, λόγω της ηλικίας τους, αδυνατούν να αυτοπραστατευτούν. Παρ’ ότι οι περισσότεροι από αυτούς κοιμούνται με το όπλο στο προσκεφάλι τους, εν τούτοις πολύ συχνά πέφτουν θύματα κλοπών.
Αναγκάζονται έτσι να μετακινηθούν προς τις πόλεις και να ζήσουν κοντά στα παιδιά τους, όπου αισθάνονται πιο ασφαλείς.
Οι συνοριοφύλακες, χωρίς πολλά μέσα στην διάθεσή τους, κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους. Ωστόσο η γεωγραφική ιδιομορφία των ακριτικών περιοχών και το θράσος των κλεφτών, δεν τους αφήνουν πολλά περιθώρια δράσης.
Όσοι νέοι στην ηλικία άνθρωποι αποφασίσουν να διαμείνουν μόνιμα στα χωριά τους, θα έρθουν αντιμέτωποι με το φάσμα της ανεργίας.
Οι μόνες απασχολήσεις με τις οποίες μπορούν να καταπιαστούν, είναι οι γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.
Έτσι υποχρεώνονται να αναζητήσουν μια καλύτερη τύχη στις πόλεις, όπου οι συνθήκες διαβίωσης δεν είναι τόσο άνετες όσο στα χωριά, όμως εκεί εξασφαλίζουν το μεροκάματο.
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος έχει προταθεί από τοπικούς φορείς και μελετάται από την κυβέρνηση η ίδρυση Διασυνοριακής Ζώνης Ελεύθερου Εμπορίου από τους Φιλιάτες Θεσπρωτίας έως την Κόνιτσα Ιωαννίνων.
Η Ζώνη αυτή, για την οποία θα θεσπιστούν ειδικά κίνητρα (φοροαπαλλαγές κ.λπ.), θα φιλοξενεί βιοτεχνίες και πρατήρια πώλησης τοπικών και όχι μόνο προϊόντων και θα δώσει εργασία σε πολλούς άνεργους και το κυριότερο θα συγκρατήσει τον πληθυσμό στις εστίες του.
Εξάλλου σε όλη την Ήπειρο και κύρια στον ορεινό και παραποτάμιο όγκο της υπάρχουν περιοχές απίθανης φυσικής ομορφιάς. Αυτές οι περιοχές, αν αξιοποιηθούν τουριστικά με ολοκληρωμένη παρέμβαση-προσβασιμότητα, θα δώσουν εργασία σε δεκάδες κατοίκους τους.
Το δημογραφικό πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο σήμερα στην Ήπειρο, η οποία πλήττεται από τις σοβαρότατες επιπτώσεις του.
Συνεχώς γεράζει ο πληθυσμός των χωριών και μειώνεται η παραγωγικότητα.
Ο αριθμός των γεννήσεων γνωρίζει στην περιοχή μας φθίνουσα πορεία. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία από το 1996 οι θάνατοι ξεπερνούν τις γεννήσεις, ενώ όλο και περισσότερα ζευγάρια αποκτούν σήμερα ένα μόνο παιδί.
Η Ήπειρος είναι περιοχή αποδημίας. Η αποδημία των Ηπειρωτών συνέβαλε ουσιαστικά στη μείωση της γεννητικότητας.
Ακόμη η εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση άφησε ένα μεγάλο έλλειμμα ατόμων στα χωριά της Ηπείρου, οδήγησε στην γήρανση και την αποδυνάμωση του πληθυσμού τους, και τα αποστέρησε από νέους ανθρώπους.
Λόγω ελάττωσης στα χωριά μας των ατόμων αναπαραγωγικής ηλικίας, το μέλλον φαίνεται δυσοίωνο από δημογραφικής άποψης. Αναμένεται όλο και μεγαλύτερη μείωση των γεννήσεων στα χωριά μας, η οποία θα επιφέρει περαιτέρω σμίκρυνση της οικογένειας, μεγαλύτερη δημογραφική ωρίμανση και μαρασμό των Ηπειρωτικών χωριών.
***
Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο μπορεί να αποτραπεί η ερήμωση των χωριών μας. Ωστόσο αν επιλυθούν σοβαρά κοινωνικά ζητήματα, η ερήμωση αυτή δεν θα υποβοηθείται τουλάχιστον από την Πολιτεία.
Πηγή Π.Λ.