Η κατασκευή κοιμητηρίων για τους νεκρούς του πολέμου του 1940 αποτελεί ένα πολύ σημαντικό ηθικό ζήτημα για την Ελλάδα και ένα γεγονός που συνδέει άρρηκτα την ιστορική μνήμη του ελληνικού λαού με την Αλβανία.
Αυτά τόνισε ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Κώστας Τασούλας την Δευτέρα στα Τίρανα, κατά την υπογραφή της συμφωνίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Αλβανία που προβλέπει την αναζήτηση και τον ενταφιασμό των Ελλήνων στρατιωτών οι οποίοι έπεσαν στη γείτονα χώρα κατά τις επιχειρήσεις του πολέμου του 1940 – 41 (σχετικά έγραψε χθες ο «Π.Λ.»).
Πρόκειται για συμφωνία που ικανοποιεί ένα πολυετές αίτημα τόσο των οικογενειών των νεκρών του ΄40, όσο και της Ελληνικής κοινωνίας στο σύνολό της, που ζητούσε από την Πολιτεία να λάβει μέριμνα για τη συγκέντρωση και τον ενταφιασμό των οστών τα οποία σήμερα βρίσκονται διάσπαρτα στα βουνά του Αλβανικού μετώπου.
Σημαντική παράμετρος της συμφωνίας που υπεγράφη στο Υπουργείο Άμυνας της γειτονικής χώρας από τον κ. Τασούλα και τον Αλβανό ομόλογό του υφυπουργό Άμυνας κ. Ζούκα, είναι το γεγονός ότι για τον ενταφιασμό των οστών των Ελλήνων στρατιωτών θα κατασκευαστούν κοιμητήρια στο Αλβανικό έδαφος, κάτι που αποτελούσε επιθυμία της Ελλάδας, η οποία όμως προσέκρουε στις αντιρρήσεις της Αλβανικής πολιτικής ηγεσίας. Τα δύο κοιμητήρια θα κατασκευαστούν στους Βουλιαράτες και την Κλεισούρα, με τη συμμετοχή μάλιστα της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας. Την έρευνα, τον εντοπισμό, την εκταφή και στη συνέχεια τον ενταφιασμό των πεσόντων στρατιωτών του 1940 θα αναλάβει κοινή επιτροπή εμπειρογνωμόνων.
Μετά την υπογραφή της συμφωνίας ο Κώστας Τασούλας έγινε δεκτός και από τον Υπουργό Άμυνας της Αλβανίας κ. Οκέτου, ο οποίος εξέφρασε την ικανοποίησή του για την ψήφιση από την Ελληνική Βουλή της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης της Αλβανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έντεκα περίπου χρόνια διαρκεί η προσπάθεια της Ελλάδας που έχει σαν στόχο της την κατασκευή στρατιωτικών νεκροταφείων στην Αλβανία όπου θα ενταφιαστούν τα οστά των πεσόντων στρατιωτών του Ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940 – 41. Οι πρώτες προσπάθειες για υπογραφή της σχετικής συμφωνίας έγιναν το 1997 – 98, δεν βρήκαν όμως ανταπόκριση, κυρίως εξαιτίας της αρνητικής στάσης που τήρησε για το θέμα το Αλβανικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Παρόλα αυτά, το 1998 ιδρύθηκε ο Αλβανικός Σύλλογος «Οι Πεσόντες», ο οποίος είχε ως στόχο, υπό την εποπτεία του ΑΚΑΜ Τιράνων, την ανεύρεση τάφων και οστών των πεσόντων. Η πρώτη σημαντική εξέλιξη πάνω στο θέμα σημειώθηκε το Νοέμβριο του 1998, όταν μετά από προφορική συμφωνία ανάμεσα στα Υπουργεία Άμυνας των δύο χωρών, άρχισε η εκταφή των οστών των πεσόντων και η μεταφορά τους σε στρατιωτικά νεκροταφεία και εκκλησίες.
Το θέμα της υπογραφής συμφωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες για την κατασκευή κοιμητηρίων στην Αλβανία τέθηκε τον Φεβρουάριο του 2005 από το Ελληνικό ΥΠΕΞ στον τότε πρωθυπουργό Φάτος Νάνο, ο οποίος και συμφώνησε, οπότε άρχισε και η προσπάθεια για την υπογραφή γραπτής συμφωνίας. Τη θετική στάση του Φάτος Νάνο συνέχισε και η επόμενη Αλβανική κυβέρνηση, με αποτέλεσμα τον Φεβρουάριο του 2006 να συνταχθεί σχετικό κείμενο το οποίο και απεστάλη στην Αλβανική πλευρά για σχολιασμό. Στο τελικό κείμενο της συμφωνίας κατέληξαν οι δύο πλευρές τον Απρίλιο του 2006 σε συνάντηση στα Τίρανα.
Παρόλα αυτά, αν και η υπογραφή της συμφωνίας είχε προγραμματισθεί κατά την επίσκεψη του τότε Έλληνα ΥΕΘΑ στα Τίρανα, τον Μάιο του 2006, το Αλβανικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι δεν συμφωνεί τελικά με τη δημιουργία τριών νεκροταφείων και πρότεινε στην Ελλάδα την κατασκευή ενός. Γεγονός που προκάλεσε ματαίωση της επίσκεψης του κ. Μεϊμαράκη.
Έκτοτε το ζήτημα της συμφωνίας περιήλθε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εξωτερικών. Το Σεπτέμβριο του 2008 συγκροτήθηκαν από τις δύο χώρες μικτές επιτροπές των Υπουργείων Άμυνας –υπεύθυνος του Ελληνικού ο Κώστας Τασούλας- και Εξωτερικών, οι οποίες ύστερα από συνεχείς διαβουλεύσεις κατέληξαν στη μονογραφή κοινώς αποδεκτού κειμένου συμφωνίας το Νοέμβριο της περασμένης χρονιάς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα εν χρήσει υπάρχει στην Αλβανία ένα μόνο στρατιωτικό νεκροταφείο, στους Βουλιαράτες, το οποίο εγκαινιάστηκε επίσημα στις 28 Οκτωβρίου του 1999.
πηγή Π.Λ.