Χιλιάδες χιλιάδων οι ανώνυμοι, οι άγνωστοι αγωνιστές, άνδρες και γυναίκες που πάλεψαν μέσα στο ανώνυμο πλήθος, για την επιτυχία της επαναστάσεως του ‘21. Ειδικό τιμητικό αφιέρωμα οφείλεται σε εκείνους που στάθηκαν ισάξια στο πλευρό των επωνύμων. Κατέχουν δικαιωματικά την πρώτη θέση μεταξύ των ηρώων της Επαναστάσεως! Χιλιάδες οι ανώνυμοι που άφησαν οικογένειες, παιδιά και γονείς και ανέβηκαν επάνω στα βουνά της σκλαβωμένης Πατρίδας για να αναπνεύσουν ελεύθερο αέρα και για να πολεμήσουν τον δυνάστη. Είναι οι υπερήφανοι Κλέφτες και Αρματωλοί! Αυτοί σήκωσαν το βάρος του αγώνα στους ώμους τους. Αυτοί επέτυχαν τις πρώτες νίκες εναντίον του κατακτητή. Ο Μακρυγιάννης στα «Απομνημονεύματά του» περιγράφει με γλαφυρότητα και ρεαλιστικότητα την λευτεριά της Πατρίδας, γράφοντας: «Αυτείνη η Πατρίδα δεν λευτερώθη με παραμύθια, λευτερώθη με αίματα και θυσίας. ...Ετούτος ο τόπος ήταν σκλαβωμένος τόσα χρόνια από τους Τούρκους και είχε γίνει ρουμάνι, βάλτος, αγκαθιά, κι αυτείνοι οι αγωνισταί τον δούλεψαν με το ψωμί τους, με το τσαρούχι τους, με το ντουφέκι τους· γιόμωσαν, επότισαν τη γης με αίμα. Οι σκοτωμένοι άφησαν χήρες γυναίκες και ορφανά και εκείνοι οπούταν νυκοκυραίγοι έγιναν διακοναραίγοι, ότι εθυσίασαν τον βιόν τους εις τα δεινά της Πατρίδος, όταν κινδύνευε. Από αυτούς υπάρχει η πατρίδα...».
Ήδη από το έτος 1585 οι αρματωλοί και οι κλέφτες συνέπραξαν εναντίον των Τούρκων. Οι αρματωλοί οι οποίοι ήταν διορισμένοι τοποτηρητές της τάξεως υπό των Τούρκων, μαζί με τους ορεσίβιους και απροσκύνητους κλέφτες αποτέλεσαν τον πυρήνα της επαναστάσεως του ‘21. Οι αρματωλοί, όργανα κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας της Πύλης, τοποτηρητές και χωροφύλακες, γίνονται οι φορείς της Εθνικής Ιδέας. Το δεύτερο ήμισυ του 18ου και τις αρχές του 19ου, λαμπρύνουν τα ονόματα ονομαστών αρματωλών, όπως ο Μηλιώνης, ο Γιάννης Μπουκουβάλας, ο Καρακίτσος, ο Λαχούρης, ο Ζήνδρος, ο Μητρομάρας, ο Γεροδήμος, οι Γριβαίοι, ο Κωνσταντάρας, ο Ανδρίτσος, ο Κατσαντώνης, ο Βλαχάβας και χιλιάδες άλλοι. Πολλοί από τους αρματωλούς εκπαιδεύτηκαν στο στρατόπεδο του Αλή Πασά στα Γιάννινα και χρησιμοποιήθηκαν από αυτόν για την ασφάλεια του Πασαλικίου του. Αυτοί, μαζί με τους κλέφτες που ζούσαν, όπως προαναφέραμε στα βουνά, στάθηκαν οι άξιοι αγωνιστές του ‘21. Στα ψηλά βουνά προετοιμάστηκαν για τον μεγάλο ξεσηκωμό. Οι αγαπημένες ενασχολήσεις των κλεφτών ήταν η σκοποβολή, η λιθοβολία, το άλμα και το τρέξιμο. Η σκληρή προετοιμασία, κατέστησε αυτούς ικανούς για να αντεπεξέλθουν τις κακουχίες του πολέμου. Δυνατοί και σκληροτράχηλοι δεν δίσταζαν να τα βάλουν με πολλαπλάσιους εχθρούς. Ο άνισος αριθμητικά αγώνας, εισορροπείτο από την χαλύβδινη θέληση και απόφαση για λευτεριά. Το στίγμα του ραγιά απεφάσισε ολόκληρος ο Ελληνικός λαός να αποτάξει. Όλοι οι Έλληνες μικροί και μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες, πλούσιοι και φτωχοί, έδωσαν τα πάντα στον αγώνα για Εθνική ανεξαρτησία. Πολέμησαν χωρίς όπλα, με ξύλα, με γκλίτσες, με πέτρες, απέναντι στα γιαταγάνια και τις λόγχες. Ξυπόλητοι και άτακτοι, εναντίον ενός τακτικού στρατού μιας μεγάλης Αυτοκρατορίας. Στην Επανάσταση προβάλλει το πνεύμα ολόκληρου του Έθνους, όλων των τάξεων. Ο έμπορος, ο γεωργός, ο βιοτέχνης, ο μαθητής, ο παππάς, ο δάσκαλος, ο ποιητής, γίνονται οι μεγαλόψυχοι νικητές στη θάλασσα και στη στεριά. Με το σύνθημα «Ελευθεριά ή Θάνατος» κατορθώνουν να διώξουν τον βάρβαρο κατακτητή, μετά από εννεάχρονο αγώνα. Γράφει: Βασίλης Κονιτσιώτης ΠΗΓΗ Π.Λ.