ΣΑΣΩΝ: Το ελληνικότατο αυτό νησί, που από έλλειψη διορατικότητας και αδιαφορίας ημετέρων κυβερνήσεων περιήλθε άτυπα στο νεοσύστατο, τότε κράτος της Αλβανίας, η οποία την επώλησε τελευταία αντί 50 περίπου δισεκατομμυρίων στη φίλη και σύμμαχό μας, αλλά και εταίρο μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Ιταλία.
Κατʼ αυτόν τον τρόπο το τεράστιας στρατηγικής σημασίας νησί μας για την Αδριατική θάλασσα και το Ιόνιο Πέλαγος, περιήλθε στα χέρια της Ιταλίας, η οποία ικανοποίησε έτσι ένα κατάλοιπο επεκτατικών βλέψεων, που ανάγεται στην αρχαία Ρώμη, για τον έλεγχο της Αδριατικής και των στενών του Οτράντο, αλλά και διʼ αυτών την εποπτεία των παραλίων της Ηπείρου από του Αυλώνα μέχρι την Πρέβεζα. Η νήσος ήταν γνωστή από την αρχαιότητα με την ονομασία Σασώ και αναφέρεται για πρώτη φορά από τον Στράβωνα, ο οποίος περιγράφει τους περίπλους της Αδριατικής και τους διάπλους του στενού του Αδρία από τον Πολύβιο και από άλλους. Ο Πλίνιος αναφέρει ότι στα χρόνια εκείνα ήταν και ορμητήριο πειρατών. Το μικρό αυτό νησί απετέλεσε το μήλον της έριδος μεταξύ των δυνάμεων της Ευρώπης και άλλαξε πολλούς κατακτητές. Το 1279 κατελήφθηκε από τους Ανδεγαυούς και το 1400 από τους Βενετούς. Το 1417 το νησί κατέλαβαν οι Τούρκοι και έκτοτε ακολούθησε την μοίρα του σκλαβωμένου Έθνους, μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα, όταν οι Ενετοί κατόπιν συμφωνίας οικονομικής, την απεσκίρτησαν από την Οθωμανική αυτοκρατορία και ενέταξαν στα Ενετοκρατούμενα Ιόνια νησιά. Το 1863 παραχωρείται μαζί με τα Επτάνησα, επειδή αποτελούσε μέρος αυτών, στην Ελλάδα με τις συνθήκες, που δεν επιδέχοντο ουδεμία αμφισβήτηση της ελληνικότητας του νησιού.
Την επόμενη χρονιά με την συνθήκη του Λονδίνου (29-3-1864) η Σάσων αποτελούσε πλέον τμήμα της Ελληνικής Επικράτειας. Έτσι για μισό αιώνα η μεγάλης στρατηγικής σημασίας νήσος παραμένει στην αγκαλιά της μητέρας πατρίδας, έως ότου το 1914 με διακοίνωση των Μεγάλων Δυνάμεων απαιτήθηκε η εκκένωσή της από την Ελλάδα και η παράδοσή της στο κατασκευασθέν κράτος της Αλβανίας. Την ιδία εποχή η Βόρειος Ήπειρος περιήρχετο στο Αλβανικό κράτος. Και υπήρξαν, δυστυχώς ελληνικά χέρια που έθεσαν την υπογραφή τους και απεδέχθησαν τετελεσμένα, όπως και τόσες άλλες φορές μέχρι τις μέρες μας (!) και παρά τις αντιδράσεις σύσσωμου του ελληνικού λαού και ιδιαίτερα των Βορειοηπειρωτών, για τους οποίους άρχιζε ένας ανηφορικός Γολγοθάς εθνικής ταπείνωσης, που συνεχίζεται μέχρι τελευταία. Και παραδόθηκε για πρώτη ίσως φορά ελληνικό έδαφος, χωρίς πολεμική ήττα, χωρίς διαπραγματεύσεις, χωρίς προστασία του ελληνικού γηγενούς πληθυσμού.
Και οι «σύμμαχοι» της εποχής εκείνης με το ανθελληνικό τους μένος συντάσσουν νέα συνθήκη μετά από ένα χρόνο στο Λονδίνο (1915) και μεταβιβάζουν την νήσο Σάσων και μέρος της περιοχής Αυλώνος στην Ιταλία στην οποία κατακυρώνεται και η Δωδεκάνησος, ενώ στην Ελλάδα μοιράζουν αόριστες και άνευ αντικρύσματος υποσχέσεις για παραχώρηση της Βορείου Ηπείρου, ίσως εξ αιτίας των σκληρών αγώνων για την Αυτονομία τους, των Βορειοηπειρωτών.
Έτσι το ελληνικότατο αυτό νησί, το ορμητήριο της Ενιαίας Ηπείρου παραμένει υπό Αλβανικό ζυγό και πωλείται εξευτελιστικά στην Ιταλία. Και εμείς, διά των κυβερνήσεών μας, παραμένουμε απαθείς και αδιάφοροι παρατηρητές των γεγονότων αυτών, ανεχόμενοι το σαράκι να κατατρώγει σιγά-σιγά εθνικά κομμάτια!
Γράφει: Βασίλης Κονιτσιώτης
πηγή Π.Λ.