Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΟΜΠΟΤΗΣ, δάσκαλος
Ο πολιτιστικός σύλλογος «Φίλοι της Grecia Salentina» πρόσφατα πραγματοποίησε διήμερη πολιτιστική - ψυχαγωγική εκδρομή στην Κορυτσά, Μοσχόπολη, Πόγραδετς και μονή οσίου Ναούμ στη FYROM.
Άριστα προγραμματισμένη η εκδρομή από το Διοικητικό Συμβούλιο του συλλόγου. Σε όλους τους συμμετέχοντες διανεμήθησαν αναλυτικό πρόγραμμα της εκδρομής καθώς και χάρτης του δρομολογίου μας με τη φροντίδα του Νίκου Σουρέλη, ο οποίος ήταν ο αρχηγός της εκδρομής, με βοηθό την ακούραστη Κίτσα Δημολίκα.
Πρώτη στάση για καφέ στη γραφική πόλη της Καστοριάς, δίπλα στα νερά της λίμνης, όπου οι κύκνοι, οι πάπιες και οι χήνες συμπλήρωναν την ομορφιά του τοπίου. Αναχωρήσαμε με κατεύθυνση το μεθοριακό σταθμό της Κρυσταλλοπηγής, κι έπειτα απ’ τους τυπικούς ελέγχους φθάσαμε στην Κορυτσά, πόλη της Β. Ηπείρου. Σύμφωνα με την παράδοση, η πόλη ιδρύθηκε τον 15ο αι. Η ιστορία της είναι καθαρά ελληνική. Συμμετείχε σε όλους τους εθνικούς αγώνες από το 1821 και εντεύθεν. Στον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940-41 λευτερώθηκε και ύψωσε την ελληνική σημαία στις 22 Νοεμβρίου 1940.
Ο πληθυσμός αυξήθηκε ραγδαία από το 1769, έπειτα από την καταστροφή της Μοσχόπολης. Συνέχιζε να ακμάζει μέχρι τα τέλη του 19ου αι. Σ’ αυτή την περίοδο η αγορά της είχε 800 καταστήματα και εργαστήρια, όλα ελληνικά.
Εξίσου αναπτύχθηκε και η πνευματική της κίνηση, με αποτέλεσμα στην Κορυτσά να λειτουργούν 2 αστικές σχολές αρρένων, 1 παρθεναγωγείο, 3 νηπιαγωγεία και νυχτερινή σχολή, οι δε μαθητές έφθασαν βαθμιαία στους 2.000.
Τα σχολεία αυτά με τους φωτισμένους δασκάλους τους διαφύλαξαν τον ελληνισμό της περιοχής από τις ξένες προπαγάνδες. Τα έξοδα των σχολείων είχαν αναλάβει οι ταξιδεμένοι, χορηγώντας σημαντικά ποσά.
Απομεινάρι του πλούτου και της παλιάς δόξας της πόλης είναι τα ακατοίκητα, ερειπωμένα, μερικά ετοιμόρροπα αρχοντικά σφιχταγκαλιασμένα με τα απεριποίητα πια δέντρα των αυλών τους. Περνώντας το βράδυ νομίζεις, ότι εκεί κατοικούν... φαντάσματα.
Θα ήταν παράλειψη του συλλόγου, αν δεν επισκεφτόμαστε τα Εκπαιδευτήρια Κορυτσάς «Ο ΟΜΗΡΟΣ». Αυτά εγκαινιάστηκαν από την Υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Μαριέττα Γιαννάκου και τον υφυπουργό Εξωτερικών κ. Ευρυπίδη Στυλιανίδη καθώς και από τον κ. Λουάν Μεμούσι, υπουργό παιδείας και επιστήμης του Αλβανικού Κράτους, στις 17/4/2005.
Εκεί μας περίμενε η δ/ντρια του σχολείου κ. Διαλεχτή Καντίδου, η οποία με μεγάλη προθυμία μας ξενάγησε σ’ όλους τους χώρους των εκπαιδευτηρίων, αφού προηγήθηκε σχετική ενημέρωση για τη λειτουργία του σχολείου. Ο σύλλογος προσέφερε 40 βιβλία για παιδιά 9-12 ετών έχοντας ως θεματολογία την Ελληνική Μυθολογία και Ιστορία. Η δ/ντρια γι’ αυτή την ευγενική προσφορά μας ευχαρίστησε όλους.
Αφού αναχωρήσαμε απ’ το σχολείο, γευματίσαμε έξω από την Κορυτσά και μετά κατευθυνθήκαμε στο ξενοδοχείο «Grand Hotel Palace». Τακτοποιηθήκαμε στα γρήγορα και αναχωρήσαμε για τη Μοσχόπολη, μεγάλο κέντρο του βλαχόφωνου ελληνισμού τον 18ο αι. και πατρίδα των εθνικών ευεργετών Σίμωνα και Γεωργίου Σίνα. Χτίστηκε το 1330. Αρχική ονομασία ήταν Βοσκόπολη, λόγω του ότι οι πρώτοι κάτοικοί της ήταν κτηνοτρόφοι. Φθάνοντας σε μεγάλη οικονομική ακμή μετονομάστηκε σε Μοσχόπολη. Η ανάπτυξη του εμπορίου έφθασε στο απόγειό της το 18ο αι. κι έγινε πασίγνωστη από τους εμπόρους της, που ταξίδευαν σε όλα τα Βαλκάνια, αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η πνευματική της ανάπτυξη συμβάδιζε με την οικονομική της ευμάρεια. Στη Μοσχόπολη λειτούργησε το 2ο τυπογραφείο στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, μετά την Κων/πολη. Επίσης λειτουργούσε βιβλιοθήκη και το «Ελληνικό φροντιστήριο», που το 1744 ονομάστηκε σε «Νέα Ακαδημία». Κατέστη το λαμπρότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα στο βαλκανικό χώρο.
Άλλο δείγμα της ακμής της ήταν οι 17 συντεχνίες (ρουφέτια), οι οποίες έπαιζαν σπουδαίο ρόλο όχι μόνο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά και στην πολιτιστική πρόοδο με το να χορηγούν υποτροφίες στα άπορα παιδιά, για να σπουδάζουν στην Ευρώπη.
Αποτελούνταν από 12 συνοικίες και είχε 24 εκκλησίες. Επισκεπτόμενος ο Κοσμάς ο Αιτωλός τη Μοσχόπολη προφήτεψε την καταστροφή της. Καταστράφηκε δύο φορές, μία φορά το 1769, λόγω της συμμετοχής της στα Ορλωφικά και δεύτερη φορά το 1916, όπου υπέστη γενική καταστροφή. Αξίζει να τονιστεί η εθνική συνείδηση των κατοίκων της, όταν το 1911 η ρουμανική προπαγάνδα προσπάθησε να αλώσει την ελληνική ταυτότητά τους.
Είχαμε την τύχη να επισκεφτούμε τον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος κοσμείται με ωραιότατες τοιχογραφίες. Η σημερινή Μοσχόπολη είναι μια αξιοθρήνητη σκιά του παλιού της μεγαλείου.
Εγκαταλείποντας τη Μοσχόπολη, επιστρέψαμε στο ξενοδοχείο για το δείπνο. Μια αρκετά ευχάριστη νότα πρόσθεσε ένα δημοτικό συγκρότημα, που έπαιζε ελληνικά λαϊκά και δημοτικά τραγούδια.
Ξημερώνοντας Κυριακή (10/5) μετά το πρωινό μας κατευθυνθήκαμε προς το Πόγραδετς, μια τουριστική πόλη χτισμένη στις όχθες της λίμνης Οχρίδας. Έγινε μια σύντομη περιήγηση με το λεωφορείο μας κι αμέσως αναχώρηση για τη μονή οσίου Ναούμ στη FYROM.
Ευτυχώς, γιατί το τι καθυστέρηση και ταλαιπωρία είχαμε στο Σκοπιανό τελωνείο δεν περιγράφεται. Έγινε κατανοητό ότι όλος αυτός ο αυστηρός έλεγχος των ταξιδιωτικών μας εγγράφων οφειλόταν σε άλλους λόγους...
Μας τα έπαιρναν, μας τα ξανάδιναν, μας τα ξαναέπαιρναν, ανέβαιναν στο λεωφορείο να δουν τις φάτσες μας και πάει λέγοντας. Αυτά για να βάλουμε μυαλό και να μη δουν ξανά το δικό μας το ευρώ!
Ως να φτάσουμε στον όσιο Ναούμ, είχαμε αρκετά κολαστεί και ελπίζω το κεράκι που ανάψαμε, να έδιωξε την αμαρτία από πάνω μας.
Τέλος πάντων, αφού ήπιαμε έναν καφέ, θαυμάσαμε το όμορφο τοπίο των πηγών του Δρίνου που χύνονται στη λίμνη Οχρίδα και αφού ψωνίσαμε διάφορα σουβενίρ φτιαγμένα από κόκκαλα ψαριών της λίμνης, πήραμε το δρόμο της επιστροφής για το Πόγραδετς, όπου γευματίσαμε.
Επιστρέφοντας στην Κορυτσά, ευτυχώς προλάβαμε ανοιχτό το Μουσείο με τις βυζαντινές εικόνες, που συγκεντρώθηκαν και συντηρήθηκαν από συντηρητές, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν στη Θεσσαλονίκη. Θαυμαστές οι εικόνες, αριστοτεχνικό το σκαλιστό τέμπλο με δύο σειρές φορητών εικόνων στο επάνω μέρος και θαυμάσιος ο άμβωνας, που έχει μεταφερθεί ολόκληρος. Προλάβαμε και κάναμε μια κοντινή αποχαιρετιστήρια βόλτα σε παραδοσιακά σοκάκια, για ν’ αποθανατίσουμε την Κορυτσά μιας άλλης εποχής, βγάζοντας λίγες ακόμα φωτογραφίες.
Μπορεί το ταξίδι μας να ήταν μικρό, αλλά οι εμπειρίες που βιώσαμε ήταν πολύτιμες και θα μείνουν βαθιά χαραγμένες στη μνήμη μας.
ΠΗΓΗ Π.Λ.