Με τη λήξη του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους γιορτάστηκαν στο Πανεπιστήμιο
Αργυροκάστρου Αλβανίας τα 15-χρονα ίδρυση του Τμήματος Ελληνικής Γλώσσας,
Λογοτεχνίας και Ελληνικού Πολιτισμού. Πρόκειται για το σημαντικότερο
εκπαιδευτικό ίδρυμα για την ελληνική παιδεία και τον ελληνικό πολιτισμό και
γράμματα στην Εθνική Ελληνική Μειονότητα στην Αλβανία. Μετείχαν στις εκδηλώσεις φοιτητές και
πρώην φοιτητές του Τμήματος, καθηγητές και πρώην καθηγητές που δίδαξαν και
διδάσκουν στο Τμήμα, άλλοι καθηγητές του πανεπιστημίου Αργυροκάστρου, καθηγητές
από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, οι οποίοι έχουν αναλάβει τη διδασκαλία του νέου
αναβαθμισμένου προγράμματος σπουδών του Τμήματος από το 2007. Καλεσμένοι ήταν η πολιτική ηγεσία των
υπουργείων Παιδείας και Εξωτερικών των δύο χωρών και λοιποί παράγοντες αυτών,
Ελληνικά ιδρύματα που συνέβαλλαν και συμβάλλουν στη λειτουργία του Τμήματος
Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και ελληνικού Πολιτισμού, τοπικοί παράγοντες κλπ
Στις εκδηλώσεις αυτές έλαμψαν δια της απουσίας τους: Η Πρεσβεία της Ελλάδας στα Τίρανα, το
Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Αργυρόκαστρο, το Κέντρο Ελληνικού
Πολιτισμού στα Τίρανα, ο Τομέας Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο Τιράνων…..
Στην επετειακή συγκέντρωση χαιρέτησαν
οι αντίστοιχοι Πρυτάνεις των
Πανεπιστημίων Ιωαννίνων και
Αργυροκάστρου, αντίστοιχα οι κ.κ Ιωάννης
Γεροθανάσης και Γκεζιμ Σάλια. Οι
καθηγητές του Τμήματος Ι. Γιάννης, Κ.
Μπαρούτα και Π. Μπάρκας, έκαναν
εκτεταμένες αναφορές στο ιστορικό του
Τμήματος , στις σχέσεις με την κοινωνική
και πολιτιστική ζωή του Τμήματος με το
χώρο της Εθνικής ελληνικής μειονότητας
και την προοπτική. Στη συνέχεια έγινε
προβολή DVD και παρουσίαση λευκώματος
και για την 15-χρονη πορεία του Τμήματος.
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ήταν το αφιέρωμα στο μεγαλύτερο υμνογράφο της
μεταβυζαντινής περιόδου της μεγάλης του
Χριστού Εκκλησίας, Γεράσιμο
Μικραγιαννανίτη, από τη Δρόβιανη
Δελβίνου.
Το αφιέρωμα ήταν εξολοκλήρου οργανωμένο
από καθηγητές του Α. Π. Θεσσαλονίκης,
ερευνητές του έργου του γέροντα
υμνογράφου, συμπορευόμενους στη ζωή και
το έργο του από το Άγιο Όρος. Αξιέπενη η
θυσία του Αρχιμανδρίτου ΓΕΩΡΓΙΟΥ
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ Διδάκτορα Φιλολογίας. -
Πρωτοσύγκελου Ιεράς Μητροπόλεως Βέροιας
Αν. Καθηγητή τής Ανώτατης Εκκλησιαστικής
Ακαδημίας Θεσσαλονίκης, του Δημήτριο
Νικήτα Καθηγητή του Τμήματος Φιλολογίας
της Φιλοσοφικής Σχολής του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου
Θεσσαλονίκης, Άννα Κόλτσιου – Νικήτα
Επίκουρη Καθηγήτρια Αρχαίων Ελληνικών
στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Ακολούθησε θεατρική παράσταση του
δράματος γραμμένου από τον πρόεδρο του
Τμήματος, δρ Παναγιώτη Μπάρκα, με τίτλο
«Κόντρα στο ρεύμα». Οι εκδηλώσεις της
πρώτης ημέρας ολοκληρώθηκαν με τη βραδιά
συνάντηση γενεών.
Η επόμενη ημέρα ήταν αφιερωμένη σε μια
εκδρομή στο χώρο του μύθου, του
πολιτισμού και της ιστορίας του
βορειοηπειρωτικού χώρου.
Με τις εκδηλώσεις αυτές, το Τμήμα
Ελληνικής Γλώσσας, παρά το γεγονός ότι
διέρχεται σε μια κρίσιμη καμπή για τη
συνέχιση της ύπαρξής του, απέδειξε για
μια ακόμη φορά ότι μπορεί να
πρωτοστατήσει και πρωτοτυπήσει στο
πλαίσιο του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου
και πιο πέρα. Έδειξε ότι μπορεί να
παράγει έργο και να στιγματίσει την
πανεπιστημιακή επικαιρότητα.
Είναι η πρώτη φορά στο Πανεπιστήμιο
Αργυροκάστρου οργανώνεται μια τέτοια
εκδήλωση.
Το σκεπτικό του ευρύτατου αυτού
φάσματος προσκεκλημένων στόχευε στην
επιβεβαίωση ότι το συγκεκριμένο Τμήμα
αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο με άμεσες
σχέσεις με την εθνική ελληνική
μειονότητα και τις δύο χώρες, με
σημαντική προσφορά στα ελληνικά
γράμματα και παιδεία για την ελληνική
μειονότητα στην Αλβανία, με αποφασιστικό
ρόλο στην διάδοση και επέκταση του
ελληνικού πολιτισμού σε έναν
φυσιολογικό χώρο ελληνικού πολιτισμού
και κοινού πολιτιστικού υποστρώματος.
Ακριβώς ο ρόλος αυτός και η συγκεκριμένη
θέση του κάνουν το Τμήμα μια ιδιάζουσα
περίπτωση σε σχέση με τα παρόμοια
ανοίγματα του ελληνικού πολιτισμού ανά
τον κόσμο. Αυτό επισήμανε στην ομιλία του
ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
κύριος Ιωάννης Γεροθανάσης για να
υπογραμμίσει στη συνέχεια την
αναγκαιότητα συνέχισης της λειτουργίας
του Τμήματος σε ένα αναβαθμισμένο
ακαδημαϊκό και μορφωτικό επίπεδο. Το
συγκεκριμένο ρόλο έχει αναλάβει από το
2007 το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ο κύριος
Γεροθανάσης επισήμανε ακόμα ότι έναν
τέτοιο ρόλο δεν μπορεί να αναλάβουν στην
Αλβανία ούτε τα ελληνικά εκπαιδευτικά
και πολιτιστικά ανοίγματα στα Τίρανα.
Συνεπώς, τα δύο κέντρα (εκείνο στα Τίρανα
και το Τμήμα στο Αργυρόκαστρο) θα πρέπει
να είναι αλληλοσυμπληρωματικά και όχι
ανταγωνιστικά.
Λίγη ιστορία σχετικά με το Τμήμα
Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και
Ελληνικού Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο
Αργυροκάστρου
Τυπική έδρα Νέας Ελληνικής Γλώσσας στο
Πανεπιστήμιο Αργυροκάστρου υπήρχε πριν
από το 1990. Στόχος της ήταν η επιμόρφωση
των Ελλήνων διδασκάλων των ελληνικών
μειονοτικών σχολείων. Πραγματικό τετραετές ανεξάρτητο
Πανεπιστημιακό στην ειδικότητα
εκπαιδευτικός Ελληνικής Γλώσσας,
Λογοτεχνίας λειτούργησε το ακαδημαϊκό
έτος 1993-1994, μετά αποφάσεως αρ.435 πρωτ,
ημερ.03.09.1993 του Υπουργικού Συμβουλίου. Επιτρεπόμενος αριθμός φοιτητών
δεκαπέντε.
Πρωτεργάτης της ίδρυσης Τμήματος
Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας ήταν ο
μέχρι τότε πρόεδρος της Έδρας Νέας
Ελληνικής Γλώσσας, ο αείμνηστος Μενέλαος
Χατζής και οι συνεργάτες του. Το αίτημα
προς το Υπουργικό Συμβούλιο υπέγραψαν 23
καθηγητές του Πανεπιστημίου
Αργυροκάστρου, Έλληνες και Αλβανοί.
Το πρόγραμμα σπουδών είχε ως πρότυπο το
αντίστοιχο του Τμήματος Αλβανικής
Γλώσσας και Λογοτεχνίας, στο οποίο
έγιναν οι ανάλογες τροποποιήσεις και
βελτιώσεις κυρίως ως προς το περιεχόμενο
και την ιδιαιτερότητα του Τμήματος. Είχε
συνολικά 39 τίτλους μαθημάτων, από τα
οποία το 85% στην ελληνική γλώσσα.
Την υλοποίηση του προγράμματος αυτού
κλήθηκε να αντιμετωπίσει το ήδη υπάρχον
προσωπικό της Έδρας, Μενέλαος Χατζής και
Γιάννης Γιάννης και αργότερα ο Μιχάλης
Νάτσιος, ο Παναγιώτης Μπάρκας, ενώ
ακολούθησαν η Ιουλιέτα Τσίγκα, η
Κωστάντω Μπαρούτα, η Μιρέλλα Καραντζιά
και η Ντονίκα Μπόμπολη. Τα τελευταία
χρόνια προστέθηκαν η Ευανθία Γιοβάνη και
Ολιέτα Πόλιου.
Την προσπάθεια αυτή στήριξε εξ αρχής το
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων με την εξ
ολοκλήρου διδασκαλία ορισμένων
μαθημάτων. Διδάξαν στο Τμήμα οι
καθηγητές: Γιώργος Καψάλης, Αθανάσιος
Γκότοβος, Φώτης Πολυμεράκης, Ελένη
Κουρμαντζή, Κώστας Μίζης, Σπύρος …..και Μάγδα Στρουγγάρη.
Κατά την 15ετή πορεία του Τμήματος
διετέλεσαν πρόεδροι οι κάτωθι: Μενέλαος Χατζής
Γιάννης Γιάννης
Νίκος Ρόγκος
Παναγιώτης Μπάρκας
Στις 17 Ιούλιο 2006 το Υπουργείο Παιδείας
και Επιστημών της Αλβανίας, με απόφαση,
αρ.4440 πρωτ. ενέκρινε την αλλαγή της
ονομασίας του Τμήματος σε «Τμήμα
Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και
Ελληνικού Πολιτισμού», καθώς και την
αντίστοιχη αλλαγή στη ονομασία του
πτυχίου του Τμήματος. Το 2007, με την υπογραφή της Συμφωνίας
Συνεργασίας της 9ης Οκτωβρίου μεταξύ του
Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου και
Ιωαννίνων, αποφασίστηκε η αναμόρφωση του
Τμήματος Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας
και Ελληνικού Πολιτισμού. Στόχος η
ποιοτική αναβάθμιση του πτυχίου του
Τμήματος καθώς και η αναγνώρισή του από
τις Ελληνικές αρχές.
Το νέο πρόγραμμα σπουδών αναμορφώθηκε
στα πρότυπα των αντίστοιχων ελληνικών
πανεπιστημιακών τμημάτων. Περιλαμβάνει
συνολικά 58 τίτλους μαθημάτων. Η
υλοποίηση του αναμορφωμένου
προγράμματος από το πρώτο έτος εφαρμογής
του, το ακαδημαϊκό έτος 2007-2008, γίνεται από
μέλη ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Στο Τμήμα Ελληνική Γλώσσας, Λογοτεχνίας
και Ελληνικού Πολιτισμού εγγράφηκαν
συνολικά 342 φοιτητές. Αποφοίτησαν 196, στην
πλειοψηφία τους μέλη της εδώ ελληνικής
κοινότητας. Συνεχίζουν τις σπουδές τους
στα τέσσερα έτη άλλοι 55. Από τους
απόφοιτους ένα ποσοστό της τάξης του 23 %
ασκεί το επάγγελμα του εκπαιδευτικού. Το Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας
και Ελληνικού Πολιτισμού έχει δική του
βιβλιοθήκη, χώρο γραφείου και αίθουσες
διδασκαλίας. Η βιβλιοθήκη λειτουργεί από
το 2001. Ιδρύθηκε με τη χρηματοδότηση του
Ελληνικού Υπουργείου Παιδείας και
Θρησκευμάτων. Ο αριθμός των τίτλων
βιβλίων αγγίζει τις δυο χιλιάδες.
Στα 15-χρόνια λειτουργίας το Τμήμα
ανέπτυξε αξιέπαινη, πολιτιστική,
επιστημονική, εκδοτική δραστηριότητα
εντός και εκτός της χώρας. Ανέπτυξε σχέσεις με διάφορα
πανεπιστήμια και ανώτατα πανεπιστημιακά
ιδρύματα στην Ελλάδα, την Κύπρο, τη
Βουλγαρία, την Κάτω Ιταλία. Συνεργασία
ανέπτυξε και με τέτοια σημαντικά
Ιδρύματα, όπως το «Ωνάσης», «Λάτσης»,
«Κώστα και Ελένη Ουράνη»
Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2008-2009 στο Τμήμα
Ελληνικής Γλώσσας, Λογοτεχνίας και
Ελληνικού Πολιτισμού, παράλληλα με το
ακαδημαϊκό πρόγραμμα, λειτουργεί
ταχτικό ετήσιο πρόγραμμα ελληνομάθειας.
Ακολουθούν το πρόγραμμα 86 σπουδαστές.
Το τμήμα κλείνει τις πύλες του
Όσο περίεργο και πρωτάκουστο να
ακούγεται. … Δεν είναι απλώς η έλλειψη
φοιτητών. Τα δύο τελευταία χρόνια η Ελλάδα αύξησε
στο μέγιστο δυνατό τα κίνητρα ώστε οι
βορειοηπειρώτες φοιτητές να σπουδάζουν
στην Ελλάδα. Την ίδια στιγμή 30 περίπου
έλληνες καθηγητές του Πανεπιστήμιου
Ιωαννίνων έρχονται στο Αργυρόκαστρο να
διδάξουν στο Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας
στο Πανεπιστήμιο Αργυροκάστρου, να
διδάξουν τους βορειοηπειρώτες ελληνικό
πανεπιστημιακό επίπεδο κοντά στα σπίτια
τους. Η Αθήνα κάνει το αντίθετο.
Ταυτόχρονα, ένα μετά το άλλο διακόπτουν
την οικονομική και λοιπή στήριξη
ιδιωτικοί και επίσημοι φορείς από Ελλάδα
. Με πρώτο το Ίδρυμα Λάτση, το Διοικητικό
Συμβούλιο του οποίου διέκοψε μονομερώς
την οικονομική στήριξη προς το Τμήμα
Ελληνικών.
Το Υπουργείο Εξωτερικών δεν λαμβάνει
επίσημα θέση αλλά, μετά τη στάση της
Πρεσβείας στα Τίρανα και του Προξενείου
στο Αργυρόκαστρο, (από το Γενάρη
τρέχοντος εκκρεμεί επίσημη πρόσκληση
για επίσκεψη στο Τμήμα και δεν
πραγματοποιείται. Ούτε συνάντηση με τις
αρχές του Τμήματος δέχονται), όλα
δείχνουν ότι υπάρχει αρνητική απόφαση
για τη συνέχιση της λειτουργίας του
Τμήματος.
Από φέτος Το Σεπτέμβρη-Οκτώβρη «θα
χαιρόμαστε» το Κέντρο Ιταλικού
Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο
Αργυροκάστρου. Οι διπλωματικές μας αρχές
και άλλοι ελληνικοί παράγοντες
παράγοντες, θα μετάσχουν στις
δραστηριότητές του, όπως συμβαίνει μέχρι
τώρα που δίνουν το παρόν τους στις εκδηλώσεις που οργανώνει στο
Αργυρόκαστρο το Ιταλικό Προξενείο στην
Αυλώνα.