Η περιοχή Ριζών - Θεολόγου στη Β. Ήπειρο. Απρόσιτη, επιβλητική και σταθερή στις Ελληνικές αξίες…

Εκτυπώσιμη μορφήΕκτυπώσιμη μορφήΑποστολή σε φίλοΑποστολή σε φίλο

Στο Νομό των Αγίων Σαράντα ανήκει η δυσπρόσιτη και ορεινή περιοχή των Ριζών-Θεολόγου. Βρίσκεται στην επιμεθόριο περιοχή και συνορεύει νοτιοανατολικά με τα γειτονικά και συγγενικά χωριά των Φιλιατών, ενώ στα ανατολικά χωρίζουν την περιοχή όγκοι βουνών από τα χωριά της Πάνω Δερόπολης. Σήμερα αποτελεί επαρχία με έδρα την Δίβρη. Ορίζται στα ανατολικά από τα «Θεοβούνια» Στουγάρα και Πολιτσά (αρχ. Πολύαινον), στα νότια από τη Στουγάρα και το Σεντενίκο (Σαν Νικόλας), δυτικά από το Διβροβούνι και βόρεια από την Κορυτιά (από τη λέξη Κορύτες).

Ανάμεσα στους ορεινούς αυτούς όγκους, με υψόμετρο από 1300 - 1700 μ., ξανοίγεται μια μακρόστενη κοιλάδα, κατά τον άξονα ανατολή - Δύση, την οποία διαρρέει το ποτάμι της Λεσινίτσας (το Λεσινιτσιώτικο ποτάμι). Στις πλαγιές της κοιλάδας και από τις δύο όχθες του ποταμού βρίσκονται τα χωριά: Πάνω και Κάτω Λεσινίτσα, Γιαννιτσάτες, Λουψάτι, Τσερκοβίτσα και Αγιανδριάς (Άγιος Ανδρέας). Το ποτάμι ενώνεται με το ποτάμι της Παύλας, στα ριζά του χωριού Γράβα και από κοινού εκβάλουνσ το Ιόνιο Πέλαγος. Νοτιότερα ο χωματόδρομος οδηγεί από το μοναστήρι του Ιωάννη του Θεολόγου, που έδωσε και την ονομασία στην περιοχή, προς τα χωριά Μάλτσιανη, Γριάσδανη και Σμηνετση. Βορειότερα από το μοναστήρι ο δρόμος οδηγεί στον Αγιανδριά και στο κεφαλοχώρι της Δίβρης, η οποία και αποτελεί το Κέντρο της Επαρχίας. Τα χωριά αυτά ονομάζονται «χωριά του Θεολόγου» από το ομώνυμο μοναστήρι, χτισμένο απέναντι από το χωριό Τσερκοβίτσα, ερειπωμένο σήμερα. Οι ντόπιοι συνηθίζουν να ονομάζουν την περιοχή «Ρίζα», γιατί τα χωριά είναι σκορπισμένα, πραγματικές αετοφωλιές, στα ριζά, στις πλαγιές απόκρημνων βουνών. Αυστηρή περιοχή με άγρια και επιβλητική ομορφιά. Διακρίνεται για τις υπέροχες φυσικές ομορφιές, την ευγένεια και φιλοξενία των κατοίκων και την σταθερή εμμονή τους στις πατροπαράδοτες ελληνικές ρίζες. Πλήρως ενταγμένοι στην ελληνική κοινωνία, μπόρεσαν να κρατήσουν αλώβητη τη φυλετική και γλωσσική τους καθαρότητα. Το Λεσινιτσιώτικο ποτάμι πηγάζει από τις Λεσινίτσες (Πάνω και Κάτω). Και τα δύο χωριά βρίσκονται απόμερα από τα καμποχώρια του Βούρκου, καθώς και τα χωριά της Δ(ε)ρόπολης και των Φιλιατών. Περιτρυγυρισμένα από πανύψηλα βουνά, με στενό ορίζοντα και μια λουρίδα ουρανό. Το πιο πιθανό που ανάγκασε τους ανθρώπους νά’ρθουν και να εγκατασταθούν σ’ αυτά τα απρόσιτα μέρη ήταν η ανάγκη να προφυλαχτούν από τους αδιάκοπους κατατρεγμούς σε κάποιους δύσκολους καιρούς. Ποδάρι Τούρκου δεν πάτησε σ’ αυτά τα μέρη. Και όταν χρειάστηκε να τον υπερασπιστούν, έδειξαν θάρρος και γενναιότητα για να αποτρτέψουν τη βεβήλωση του τόπου τους. Χαρακτηριστικό είναι το τραγούδι που ακούγεται συχνά στις Λεσινίτσες: «Οι μπέηδες συνάζονταν μες τα ψηλά σαράγια να παν να κατακτήσουνε την κάψω Λεσινίτσα. Ο Μήτρο Τσιάβος φώναξε από τον Κακον τόπο: - Πού πας, Σελήμη Κερατά, μέσα στη Λεσινίτσα; Δεν είναι σύκα να τα φας, λεμόνια να τα ζύψεις είναι παιδιά Λεσιτσινά, λεβέντες, παλικάρια, που παίρνουν αίμα καθαρό μες τα ματόφρυδά σου». Οι κάτοικοι αυτής της δυσπρόσιτης περιοχής άντεξαν τις ποικίλες επιδρομές και κατόρθωσαν να διατηρήσουν την εθνική τους ενότητα και συνοχή και να αποδείξουν τη φυλετική ομοιομορφία και τους ακατάλυτους ιστορικούς δεσμούς με τον ελλαδικό κορμό. Βρίσκει κανείς σ’ αυτά τα ορεινά και αποκομμένα μέρη αλογάριαστες τις ρίζες της φυλής μας. Ο ελληνικός τους χαρακτήρας και η συνοχή των κατοίκων με τα υπόλοιπα τμήματα του ηπειρωτικού κορμού και οι εθνικές περιπέτειες τους έχουν εμβολιάσει με υπομονή και εγκαρτέρηση. Χτισμένα πάνω σε ψηλώματα και καταράχια, σε γυμνές και κατηφορικές πλαγιές, καταλήγουν στο τελευταίο χωριό των Ριζών, τη Δίβρη. Από τη Δίβρη απέραντος απλώνεται ο κάμπος του Βούρκου και στο βάθος το Βουθρωτό και η απεραντοσύνη του Ιονίου Πελάγους. Ζυμωμένοι οι άνθρωποι με τη γη τους, το νερό και το τραγούδι, φερμένοι από τα βάθη των αιώνων, τραγουδούν τις χαρές και τις λύπες, τη γέννηση και το θάνατο. Έλληνες, με βαθιά συνείδηση της ελληνικότητάς τους, πλέκουν πολυφωνικές μελωδίες και συνταιριάζουν ήχους και μουσικές όλο αίσθημα και πάθος. Γράφει ο ΝΙΚΟΣ Θ. ΥΦΑΝΤΗΣ πηγή Π.Λ.